Dementie

Dementie, een groeiend probleem

De drie stadia van Alzheimer

Mensen met dementie hebben naast problemen met vergeetachtigheid ook lichamelijke problemen door verschillende oorzaken. Zij ondervinden hierdoor beperkingen in het uitvoeren van activiteiten, zoals lopen binnen- en buitenshuis, het huishouden en boodschappen doen. Training kan dan helpen om de lichamelijke conditie en het functioneren zo goed mogelijk te houden of te verbeteren. Zodat de dementerende zo lang mogelijk thuis kan blijven wonen.

Bewegen en dementie

Omdat een slechte gezondheid dementieverschijnselen kan verergeren is regelmatig bewegen zeer aan te raden. Verschillende zintuigen worden aangesproken (horen, zien, voelen) en sociaal contact wordt gestimuleerd. Daarnaast bevordert regelmatig bewegen de spierkracht en coördinatie waardoor minder valongelukken optreden. Van bewegen wordt u lichamelijk moe. U slaapt daardoor beter. Regelmatig bewegen heeft vaak een gunstig effect op de stoelgang. Door regelmatig bewegen blijft u beter in staat om alledaagse activiteiten uit te voeren. Deze activiteiten kunnen bijdragen aan een dagelijks ritme en gaan verveling tegen. Lichamelijke activiteit beïnvloedt niet het normale verloop van de dementie, maar bevordert wel de kwaliteit van leven.

Geen zin…

Mensen met dementie hebben soms minder zin in bewegingsactiviteiten. Dit kan samenhangen met de somberheid en depressie die veelal optreden in de beginfase van dementie. Mensen merken dat het alleen uitvoeren van bepaalde activiteiten zoals wandelen en fietsen niet meer goed mogelijk zijn, omdat ze telkens verdwalen. Juist zij hebben er baat bij om gestimuleerd te worden om toch regelmatig in beweging te komen. De naaste omgeving kan hierin een belangrijke rol spelen. Bewegen heeft een gunstig effect op depressieve klachten.Tevens verbetert bewegen het dag- en nachtritme.

Regelmatig trainen zorgt dus voor langer behoud van de “activiteiten van het dagelijks leven”. Dit zijn functies die dagelijks nodig zijn zoals aan- en uitkleden, huishouden, boodschappen doen.

Leren bij dementie

Uit wetenschappelijke literatuur komt naar voren dat “Foutloos leren” een effectieve leermethode is bij dementie. Het is onderzocht bij patiënten met geheugenstoornissen als gevolg van bijvoorbeeld hersenletsel door een ongeval, beroerte, en bij oudere personen met milde of ernstige geheugenstoornissen, zoals dementie.
“Foutloos leren” biedt de mogelijkheid om te leren ondanks een beschadigd geheugen. Er wordt gebruik gemaakt van impliciet (onbewust) leren. Op deze manier kunnen alledaagse vaardigheden (opnieuw) aangeleerd worden, wat kan bijdragen aan de zelfstandigheid van deze patiënten.

 

Pijn…

Als je wilt kunnen bewegen is het belangrijk dat je daar geen pijn bij hebt. Het niet hebben van pijn is dus een belangrijke voorwaarde om te kunnen (en willen) bewegen. Een veel voorkomende oorzaak voor pijn bij ouderen zit in het bewegingsapparaat; door lang in dezelfde houding te zitten, na een val (daardoor ook angst om te bewegen), artrose, reuma. De ouderenfysiotherapeut kan vaak hulp bieden om de pijn te verminderen en de dementerende weer in beweging te krijgen.

Mantelzorger

Mantelzorg is zorg die vrijwillig aan naasten wordt gegeven door naasten, op basis van de relatie. Het zijn meestal familieleden die de zorg van een hulpbehoevende partner of ouder op zich nemen.

De mantelzorger wordt bij een dementerende vaak zwaar belast. Niet alleen mentaal, maar ook lichamelijk: bijvoorbeeld door de dementerende partner op een verkeerde manier uit de stoel te helpen. De begeleiding bij dementie houdt dus altijd ook begeleiding van de mantelzorger in, ook op fysiek gebied.

In het proefschrift “Quality of life in dementia – From concept to practice” van geriater Carla Schölzel-Dorenbos staat: “Begeleiding en als het nodig is behandeling van mantelzorgers moet dus een nadrukkelijk onderdeel van dementiezorg worden.”

Filmpje ‘Mantelzorg in de huisartsenpraktijk’

Meer lezen over dementie?

Had ik het maar geweten – Praktische tips voor familie, vrienden en verzorgenden ISBN 978-90-215-4648-3

(Op)nieuw geleerd, oud gedaan – Over het lerend vermogen van mensen met dementie ISBN 978-90-215-4964-4

Film over het effect van muziek bij mensen met dementie: Alive inside